ប្រវត្តិនៃប្រាសាទបន្ទាយឆ្មា

អ្នកទាំងអស់គ្នាដឹងទេ តើប្រាសាទបន្ទាយឆ្មាកសាងឡើងដើម្បីឧទិសសំរាប់អ្នកណា? សំរាប់ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មានេះគឺកសាងឡើងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ ក្រោយព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្រ។
នៅមុនពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ឡើងជាស្តេច ព្រះអង្គគឺត្រឹមជាព្រះអង្គម្ចាស់ឈ្មោះ ជ័យវរធន ដែលជាមេទ័ពរបស់បិតាព្រះអង្គ ឈ្មោះព្រះបាទធរណីវរ្ម័នទី២ ហើយព្រះអង្គមានបងប្អូនជីដូនមួយម្នាក់ទៀតឈ្មោះថាយកសោវរ្ម័នទី២ ដែលជាឪពុកមារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន។ ក្នុងឆ្នាំ១១៤៥ ខ្មែរគឺមានចំបាំងជាមួយចាម្ប៉ា ដែលជាហេតុថា ស្តេចចាម៉្បាឈ្មោះ ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ មិនព្រមធ្វើជាចំនុះអោយខ្មែរទេ សម្បីតែឈ្មោះក៏យកស្រដៀងនឹងស្តេចខ្មែរដែរ ហើយព្រះអង្ក ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ បានប្រកាសខ្លួនជាស្តេចក្រាញ់នៅទីក្រុង វិជ័យ សព្វថ្ងៃនៅប្រទេសវៀតណាម មិនចំនុះនិងវាយយកដីខ្មែរនៅតាមព្រមដែនខ្មែរចាមទៀត។ ទើបព្រះបិតាបញ្ជាអោយកូននិងចៅរបស់ខ្លួនទៅធ្វើការ

ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មា

បង្ក្រាបជាបន្ទាន់មុនពេលដែលពួកគេធ្វើការសំលាប់ជនជាតិខ្មែរនៅទីនោះ។ ព្រះអង្គជ័យវរធន់ ត្រូវបិតាបញ្ជាអោយទៅធ្វើសិកជាមួយចាម្ប៉ា ដោយទុកភរិយារបស់ព្រះនាងជ័យរាជទេវីនិងគ្រួសារនៅក្នុងព្រះរាជវាំង ។ ក្នុងពេលកំពុងតែច្បាំង ព្រះអង្គទទួលដំណឹងថាបិតារបស់ព្រះអង្គសុគត់ រួចឪពុកមាព្រះអង្គ យកសោវរ្ម័នទី២ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជបន្តឆ្នាំ១១៦០ (សូមបញ្ជាក់ខ្ញុំមិនដឹងថាសោយទីវង្គត់ដោយអំពើក្បត់ឬជំងឺទេ) ក្រោយមកព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធននូវតែបន្តធ្វើសង្គ្រាមជាមួយចាម្ប៉ា រហូតដល់ឆ្នាំ១១៦៥ ទើបព្រះអង្គចូលក្នុងព្រះរាជវាំង ដោយសារព្រះអង្គដឹងថាព្រះអង្គម្ចាស់ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន គឺបានបង្កើតទ័ពរួចមកហើយនិងរៀបចំធ្វើការប៉ះប៉ោល តែជាអកុសល់ ព្រះអង្គមកមិនទាន់ទេឪពុកមាព្រះអង្គត្រូវសោយទីវង្គត់ក្នុងឆ្នាំ ១១៦៥ ហើយក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គក៏ក្លាយជាចំណាប់ក្មាំង នៅក្នុងព្រះរាជវាំង ។ ឆ្នាំ១១៦៥ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័នក៏ឡើយសោយរាជ្រដោយមានទ័ពច្រើនសណ្ធឹកដូចព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន់ដែរ។ ដោយសារមិនអាចធ្វើអ្វីបានព្រះអង្គបានបន្តច្បាំងជាមួយចាម្ប៉ាដដែរ ដោយគិតលើផលប្រយោជន៍ជាតិជាសំខាន់ តែការច្បាំងនោះមិនដូចជាពេលមុនទេ ដោយសារគ្មានជំនួយពីសមរភូមិក្រោយ ជាហេតុដែលទ័ពព្រះអង្គត្រូវធ្វើការច្បាំងដោយប្រុងប្រយ័ត្មជាងមិន បើមិនអច្ចឹងទេ នឹងបាត់ទ័ពព្រមទាំងបាត់បង់ស្បៀងដែលប្រជាជនកំពុងតែធ្វើនៅតាមតំបន់ដែលព្រះអង្គគ្រប់គ្រងជាមិនខាន។ និយាយទៅដូចសាមកុកហើយ តែនេះជាអ្វីដែលខ្ញុំយល់ទេណា ដោយសារមិនសង្គ្រាមគឺចឹង ទ័ពនៅទីណាប្រជាជនគឺនៅទីនោះដើម្បីបង្កបង្កើតផលសំរាប់ផ្គប់ផ្គងទ័ព។

ដោយសារសង្គ្រាមមានភាពមិនសូវស្វិតស្វាញខ្លាំងនៅលើសមរភូមិវិជ័យ ទើបស្តេចក្រាញជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ១១៧៦ បានធ្វើដំណើរតាមដងទន្លេមេគង្គក្រោមតាមបឹងទន្លេសាប ឈ្ពោះទៅកាន់ក្រុងអង្គរ ហើយឡើងពោទ្ធក្រុងអង្គរ រួចក៏ឈ្នេះលើ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន និងបានធ្វើឃាតស្តេខខ្មែរ ឡើយសោយរាជ្រនៅនគរខ្មែរ ក្នុងនាម ព្រះជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ នៅឆ្នាំ១១៧៧នៃគ.ស។
លោកធ្វើការគ្រប់គ្រងក្រុងអង្គរជិត៤ឆ្នាំទើបព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន់ប្រកាសខ្លួនជាស្តេចខ្មែរដើម្បីប្រឆាំងនឹងចាម្ប៉ាក្នុងឆ្នាំ១១៨២នៅខាងក្រៅនៃចក្រភពអង្ករ សង្គ្រាមចាមខ្មែរស្ថិតនៅលើទឹកដីខ្មែរពេលនោះមានភាពខ្លាំងក្លាណាស់ រហូតដល់ ឆ្នាំ១១៩០ ព្រះបាទជ័យវរធន់បានធ្វើការប្រមូលស្បៀងនិងទ័ពគ្រប់គ្រាន់ នឹងបានវាយដណ្តើមរាជពីស្តេចក្រាញចាម្ប៉ាវិញ ហើយក្នុងសង្គ្រាមជើងទឹកនិងជើងគោកចាប់ផ្តើមឡើង ដូចមាននៅក្នុងប្រវត្តិនៅលើប្រាសាទបាយ័ន ដែលធ្វើអោយស្តេចចាម្ប៉ានាម ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ត្រូវចាញ់សង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ១១៩១ ព្រះអង្គត្រូវបានដោះលែង តែលោកនូវតែបន្តបង្កើតសង្រ្គាមជាមួយនឹងខ្មែរវិញ ទើបត្រូវបានគេសម្លាប់ នៅក្នុងឆ្នាំ១១៩២នោះចោលទៅ។
ដោយពេលនោះមហេសីរបស់ព្រះអង្គឈ្មោះជ័យរាជទេវី បានស្លាប់ទើបលោកត្រូវមន្ត្រីសូមអោយមានមហេសីថ្មីដើម្បី អាចគ្រងរាជជាស្តេចបានទើបព្រះអង្គបានរៀបអភិសេធជាមួយព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី និង ប្តូររហ័យនាមជាស្តេច ក្លាយពីព្រះអង្គម្ចាស់មកព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ក្នុងពេលនោះតែម្តងទៅ។ សូមបញ្ជាក់ព្រះអង្គត្រូវបានគេហៅជាស្តេច ខ្មែរតាំងឆ្នាំ១១៨១ ក្រោយពេលដែលស្តេចចាម៉្បាធ្វើគត់ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន បាន៤ឆ្នាំរួចមក។
ក្រោយមក ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មា ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បុត្រានិងមេទ័ពដែលការពារទឹកដីប្រទេសជាតិរបស់ខ្មែរក្នុងពេលដែលធ្វើសង្គ្រាមនៅចាម្ប៉ា និង លើទឹកដីអង្គរ។
នៅមុនពេលដែលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ឡើងជាស្តេច ព្រះអង្គគឺត្រឹមជាព្រះអង្គម្ចាស់ឈ្មោះ ជ័យវរធន ដែលជាមេទ័ពរបស់បិតាព្រះអង្គ ឈ្មោះព្រះបាទធរណីវរ្ម័នទី២ ហើយព្រះអង្គមានបងប្អូនជីដូនមួយម្នាក់ទៀតឈ្មោះថាយកសោវរ្ម័នទី២ ដែលជាឪពុកមារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន។ ក្នុងឆ្នាំ១១៤៥ ខ្មែរគឺមានចំបាំងជាមួយចាម្ប៉ា ដែលជាហេតុថា ស្តេចចាម៉្បាឈ្មោះ ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ មិនព្រមធ្វើជាចំនុះអោយខ្មែរទេ សម្បីតែឈ្មោះក៏យកស្រដៀងនឹងស្តេចខ្មែរដែរ ហើយព្រះអង្ក ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ បានប្រកាសខ្លួនជាស្តេចក្រាញ់នៅទីក្រុង វិជ័យ សព្វថ្ងៃនៅប្រទេសវៀតណាម មិនចំនុះនិងវាយយកដីខ្មែរនៅតាមព្រមដែនខ្មែរចាមទៀត។ ទើបព្រះបិតាបញ្ជាអោយកូននិងចៅរបស់ខ្លួនទៅធ្វើការ
បង្ក្រាបជាបន្ទាន់មុនពេលដែលពួកគេធ្វើការសំលាប់ជនជាតិខ្មែរនៅទីនោះ។ ព្រះអង្គជ័យវរធន់ ត្រូវបិតាបញ្ជាអោយទៅធ្វើសិកជាមួយចាម្ប៉ា ដោយទុកភរិយារបស់ព្រះនាងជ័យរាជទេវីនិងគ្រួសារនៅក្នុងព្រះរាជវាំង ។ ក្នុងពេលកំពុងតែច្បាំង ព្រះអង្គទទួលដំណឹងថាបិតារបស់ព្រះអង្គសុគត់ រួចឪពុកមាព្រះអង្គ យកសោវរ្ម័នទី២ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជបន្តឆ្នាំ១១៦០ (សូមបញ្ជាក់ខ្ញុំមិនដឹងថាសោយទីវង្គត់ដោយអំពើក្បត់ឬជំងឺទេ) ក្រោយមកព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធននូវតែបន្តធ្វើសង្គ្រាមជាមួយចាម្ប៉ា រហូតដល់ឆ្នាំ១១៦៥ ទើបព្រះអង្គចូលក្នុងព្រះរាជវាំង ដោយសារព្រះអង្គដឹងថាព្រះអង្គម្ចាស់ម្នាក់ទៀតឈ្មោះ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន គឺបានបង្កើតទ័ពរួចមកហើយនិងរៀបចំធ្វើការប៉ះប៉ោល តែជាអកុសល់ ព្រះអង្គមកមិនទាន់ទេឪពុកមាព្រះអង្គត្រូវសោយទីវង្គត់ក្នុងឆ្នាំ ១១៦៥ ហើយក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះអង្គក៏ក្លាយជាចំណាប់ក្មាំង នៅក្នុងព្រះរាជវាំង ។ ឆ្នាំ១១៦៥ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័នក៏ឡើយសោយរាជ្រដោយមានទ័ពច្រើនសណ្ធឹកដូចព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន់ដែរ។ ដោយសារមិនអាចធ្វើអ្វីបានព្រះអង្គបានបន្តច្បាំងជាមួយចាម្ប៉ាដដែរ ដោយគិតលើផលប្រយោជន៍ជាតិជាសំខាន់ តែការច្បាំងនោះមិនដូចជាពេលមុនទេ ដោយសារគ្មានជំនួយពីសមរភូមិក្រោយ ជាហេតុដែលទ័ពព្រះអង្គត្រូវធ្វើការច្បាំងដោយប្រុងប្រយ័ត្មជាងមិន បើមិនអច្ចឹងទេ នឹងបាត់ទ័ពព្រមទាំងបាត់បង់ស្បៀងដែលប្រជាជនកំពុងតែធ្វើនៅតាមតំបន់ដែលព្រះអង្គគ្រប់គ្រងជាមិនខាន។ និយាយទៅដូចសាមកុកហើយ តែនេះជាអ្វីដែលខ្ញុំយល់ទេណា ដោយសារមិនសង្គ្រាមគឺចឹង ទ័ពនៅទីណាប្រជាជនគឺនៅទីនោះដើម្បីបង្កបង្កើតផលសំរាប់ផ្គប់ផ្គងទ័ព។
ដោយសារសង្គ្រាមមានភាពមិនសូវស្វិតស្វាញខ្លាំងនៅលើសមរភូមិវិជ័យ ទើបស្តេចក្រាញជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ ឆ្នាំ១១៧៦ បានធ្វើដំណើរតាមដងទន្លេមេគង្គក្រោមតាមបឹងទន្លេសាប ឈ្ពោះទៅកាន់ក្រុងអង្គរ ហើយឡើងពោទ្ធក្រុងអង្គរ រួចក៏ឈ្នេះលើ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន និងបានធ្វើឃាតស្តេខខ្មែរ ឡើយសោយរាជ្រនៅនគរខ្មែរ ក្នុងនាម ព្រះជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ នៅឆ្នាំ១១៧៧នៃគ.ស។
លោកធ្វើការគ្រប់គ្រងក្រុងអង្គរជិត៤ឆ្នាំទើបព្រះអង្គម្ចាស់ជ័យវរធន់ប្រកាសខ្លួនជាស្តេចខ្មែរដើម្បីប្រឆាំងនឹងចាម្ប៉ាក្នុងឆ្នាំ១១៨២នៅខាងក្រៅនៃចក្រភពអង្ករ សង្គ្រាមចាមខ្មែរស្ថិតនៅលើទឹកដីខ្មែរពេលនោះមានភាពខ្លាំងក្លាណាស់ រហូតដល់ ឆ្នាំ១១៩០ ព្រះបាទជ័យវរធន់បានធ្វើការប្រមូលស្បៀងនិងទ័ពគ្រប់គ្រាន់ នឹងបានវាយដណ្តើមរាជពីស្តេចក្រាញចាម្ប៉ាវិញ ហើយក្នុងសង្គ្រាមជើងទឹកនិងជើងគោកចាប់ផ្តើមឡើង ដូចមាននៅក្នុងប្រវត្តិនៅលើប្រាសាទបាយ័ន ដែលធ្វើអោយស្តេចចាម្ប៉ានាម ជ័យឥន្ទ្រវរ្ម័នទី៤ត្រូវចាញ់សង្រ្គាមក្នុងឆ្នាំ១១៩១ ព្រះអង្គត្រូវបានដោះលែង តែលោកនូវតែបន្តបង្កើតសង្រ្គាមជាមួយនឹងខ្មែរវិញ ទើបត្រូវបានគេសម្លាប់ នៅក្នុងឆ្នាំ១១៩២នោះចោលទៅ។
ដោយពេលនោះមហេសីរបស់ព្រះអង្គឈ្មោះជ័យរាជទេវី បានស្លាប់ទើបលោកត្រូវមន្ត្រីសូមអោយមានមហេសីថ្មីដើម្បី អាចគ្រងរាជជាស្តេចបានទើបព្រះអង្គបានរៀបអភិសេធជាមួយព្រះនាងឥន្ទ្រទេវី និង ប្តូររហ័យនាមជាស្តេច ក្លាយពីព្រះអង្គម្ចាស់មកព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ក្នុងពេលនោះតែម្តងទៅ។ សូមបញ្ជាក់ព្រះអង្គត្រូវបានគេហៅជាស្តេច ខ្មែរតាំងឆ្នាំ១១៨១ ក្រោយពេលដែលស្តេចចាម៉្បាធ្វើគត់ ព្រះបាទត្រីភូវនាទិត្យវរ្ម័ន បាន៤ឆ្នាំរួចមក។
ក្រោយមក ព្រះអង្គបានកសាងប្រាសាទបន្ទាយឆ្មា ដើម្បីឧទ្ទិសដល់បុត្រានិងមេទ័ពដែលការពារទឹកដីប្រទេសជាតិរបស់ខ្មែរក្នុងពេលដែលធ្វើសង្គ្រាមនៅចាម្ប៉ា និង លើទឹកដីអង្គរ។